ΔΕΘ: Η έκθεση που ταυτίστηκε με τη Θεσσαλονίκη και έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο

“ΣΤΑΘΜΟΙ” ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Το 1925 η Ελλάδα βίωνε πολιτική και οικονομική αστάθεια και η Θεσσαλονίκη προσπαθούσε να ξαναβρεί τον εαυτό της μετά την μεγάλη πυρκαγιά του 1917 και την έλευση χιλιάδων προσφύγων που αναζητούσαν μια καλύτερη τύχη. Τότε ο επιστήμονας και πολιτικός Νικόλαος Γερμανός είδε πέρα από όλα αυτά και δημιούργησε τη ΔΕΘ, ένα νέο θεσμό, ο οποίος έμελλε να ταυτιστεί με τη Θεσσαλονίκη. Παρακάτω παρουσιάζουμε ορισμένες διοργανώσεις που λόγω ιστορικών συνθηκών και συγκυριών απέκτησαν ιδιαίτερο χαρακτήρα.

Η 1η ΔΕΘ

Η 1η ΔΕΘ εγκαινιάστηκε στις 3 Οκτωβρίου 1926 από τους υπουργούς Εθνικής Οικονομίας, Ι. Δροσόπουλο, και Γεωργίας, Γ. Νάκο, παρουσία του Γενικού Διοικητή Μακεδονίας, Αχιλλέα Καλεύρα. Διήρκησε δύο εβδομάδες, από τις 3 έως τις 17 Οκτωβρίου, ενώ οι στεγασμένοι εκθεσιακοί χώροι περιλάμβαναν 9 περίπτερα για ελληνικές και ξένες συμμετοχές, ενώ υπήρχαν επίσης 30 ανεξάρτητες προσωρινές κατασκευές για μεμονωμένες ή ομαδικές συμμετοχές. Δεσπόζουσα θέση κατείχε το προσφυγικό περίπτερο. Αριστερά της κεντρικής εισόδου βρισκόταν το περίπτερο του εποικισμού, που ήταν μια καλύβα με πέντε υπερμεγέθη κολοκύθια στη στέγη της. Οι εκθέτες ανέρχονταν σε 600, ενώ το κόστος ενοικίασης του εκθετήριου χώρου ήταν 400 δρχ. ανά τμ. Υπήρχαν δύο επίσημες κρατικές συμμετοχές, της Βουλγαρίας και της Σοβιετικής Ενώσεως. Οι επισκέπτες έφτασαν στους 100.000.

Η Αθήνα διεκδίκησε τη ΔΕΘ

Μετά την επιτυχία που σημείωσε η πρώτη διοργάνωση της ΔΕΘ οι εφημερίδες των Αθηνών δημοσίευαν άρθρα για τη μεταφορά της έκθεσης στην Αθήνα, επειδή «εκεί η ελληνική παραγωγή θα είχε πιο ολοκληρωμένη προβολή, διότι… άλλως θα αποτύχει». Τα εγκαίνια της 2ης ΔΕΘ, που διήρκεσε 16 ημέρες, έγιναν 18 Σεπτεμβρίου 1927. Μετά τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκε δεξίωση στο κυλικείο της Έκθεσης, όπου προσφέρθηκε καμπανίτης, υπό τους ήχους του «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά» που παιάνιζε η μπάντα.

ΔΕΘ

Την έκθεση επισκέφθηκε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Γεωργίας, Παπαναστασίου, που έφτασε στην πόλη με το ατμόπλοιο «Κανάρης» και ο οποίος δήλωσε: «Ήκουσα ότι εγένετο σκέψις, όπως η έδρα της Εκθέσεως μεταφερθή εκ Θεσσαλονίκης εις άλλιν πόλιν. Τούτον μόνον ως αστειότης δύναται να λεχθή. Διότι η Θεσσαλονίκη δια τον σκοπόν αυτόν είναι προνομιακή».

ΔΕΘ

Στη δεύτερη διοργάνωση 1.000 ήταν οι εκθέτες, εκ των οποίων 358 Έλληνες, πέντε οι κρατικές συμμετοχές, ενώ οι επισκέπτες διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τις 200.000. Μάλιστα, λόγω του μεγάλου αριθμού επισκεπτών και επειδή υπήρχε περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων κλινών στα ξενοδοχεία, αναζητήθηκαν κρεβάτια ακόμα και σε νοσοκομεία και κλινικές.

Η 10η ΔΕΘ χωρίς τον Ν. Γερμανό

Τον Ιανουάριο του 1935 πέθανε ο «πατέρας» της ΔΕΘ, Νικόλαος Γερμανός. Η σορός του εκτέθηκε στους χιονισμένους λόγω βαρυχειμωνιάς χώρους της ΔΕΘ και έπειτα υπό τη μουσική της μπάντας του Παπαφείου μεταφέρθηκε στον ιερό ναό της Αγίας Σοφίας. Τέσσερις ώρες πριν από τον θάνατο του, ο Νικόλαος Γερμανός είχε πετύχει την οριστική παραχώρηση του γηπέδου των νέων εγκαταστάσεων της ΔΕΘ. Το τηλεγράφημα θανάτου στους οικείους του έφθασε πριν από αυτό της επιτυχίας του για τη ΔΕΘ, το οποίο ανέφερε: «Ζήτημα ετελείωσε σήμερον. Αύριον παραλαμβάνω έγγραφα χείρας μου, αναχωρώ Κυριακήν. Γερμανός». Στην 10η ΔΕΘ του 1935 οι άμεσοι Έλληνες εκθέτες ανήλθαν σε 630, ενώ οι ξένες εταιρίες ήταν 610. Το σύνολο των εκθεσιακών χώρων ξεπέρασε τα 15.000 τ.μ., οι δε επισκέπτες ήταν περισσότεροι από 300.000. Η γερμανική εταιρία Telefunken παρουσίασε ραδιόφωνα παγκοσμίου λήψεως, ενώ στο ιταλικό περίπτερο παρουσιάστηκε το πρώτο κλιματιστικό. Για την ψυχαγωγία των επισκεπτών διοργανώθηκαν θεάματα, ενώ θίασοι έδιναν παραστάσεις κάθε απόγευμα και βράδυ. Το αποκορύφωμα των θεαμάτων ήταν ο «θίασος των νάνων» από τη Βουδαπέστη. Ακροβατική ατραξιόν στην έκθεση η «μοτοσικλέτα» του θανάτου».

Πριν τον πόλεμο του 1940

Η 15η ΔΕΘ, το 1940, ήταν η τελευταία προπολεμική έκθεση και πραγματοποιήθηκε στις νέες της εγκαταστάσεις, οι οποίες όμως επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν μόνο για ένα έτος, αφού υπέστησαν βαρύτατες καταστροφές κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.

Στη διοργάνωση, που διήρκεσε έναν μήνα, συμμετείχαν τέσσερα ξένα κράτη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία του Χίτλερ. Λίγες μέρες μετά κηρύχθηκε ο πόλεμος, ενώ πολλοί από τους εκθέτες δεν πρόλαβαν ούτε τα εκθέματά τους να πάρουν. Tα ιδιωτικά περίπτερα ήταν ελάχιστα. Κάποιοι όμως, όπως η ζυθοποιία “Φιξ”, η καπνοβιομηχανία “Παπαστράτος”και η βιομηχανία σιγαρέτων “Καραβασίλη”, τόλμησαν παρά τις πολεμικές συνθήκες.

Έξι ημέρες μετά την έκθεση ξεκίνησε η ιταλική επίθεση. Tα περίπτερα με τα εκθέματα εγκαταλείφθηκαν και λεηλατήθηκαν από τους ίδιους τους Θεσσαλονικείς πριν πέσουν στα χέρια των Γερμανών. Στις 11 Απριλίου 1941 εγκαταστάθηκαν στους χώρους της ΔΕΘ γερμανικές μονάδες που παρέμειναν έως την λήξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Tα αρχεία της έκθεσης, ο εξοπλισμός και τα έπιπλα λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν.

Αναγέννηση μέσα από τις στάχτες

Τον Ιανουάριο του 1951 ο πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας ανακοίνωσε ότι η ΔΕΘ επρόκειτο να επαναλειτουργήσει. Είχε ξεκινήσει η πορεία για την αναβίωση του θεσμού, μετά την καταστροφική δεκαετία 1940-1950.

Κατά τη λειτουργία της 1ης μεταπολεμικής διοργάνωσης κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει την κοσμοσυρροή στα εγκαίνια της και γι’ αυτό δεν είχαν τοποθετηθεί αρκετά ταμεία για να εξυπηρετήσουν τους επισκέπτες. Τελικά κατάφεραν να εισέλθουν περίπου 20.000 άτομα, αφήνοντας έξω από τις πύλες τουλάχιστον 5.000. Οι επισκέπτες της 16ης ΔΕΘ ανήλθαν στους 542.848 και υπολογίζεται ότι 100.000 από αυτούς προέρχονταν από περιοχές εκτός Θεσσαλονίκης. Η κοσμοσυρροή στη Θεσσαλονίκη λόγω της έκθεσης ήταν τόσο μεγάλη, που οι ξενοδόχοι αύξησαν κατά 50% των αριθμό των κλινών, οι δε Θεσσαλονικείς φιλοξενούσαν συγγενείς και φίλους σε όλη τη διάρκειά της. Αναφέρθηκε περίπτωση “τμηματικής φιλοξενίας 25 ατόμων υπό μίας και μόνης οικογένειας εργατικής τάξεως”.

Οι εκθέτες στο σύνολό τους ήταν 5.013. Οι Γερμανοί αντιπρόσωποι ήταν οι πολυπληθέστεροι εκθέτες. Την έκθεση επισκέφθηκε και ο διευθυντής του σχεδίου Mάρσαλ για την Ευρώπη Φόστερ.

Ο Κ. Καραμανλής στην 39η ΔΕΘ το 1974

Τα εγκαίνια της 39ης ΔΕΘ το 1974 έγιναν στο Παλέ Ντε Σπορ με μοναδική συμμετοχή κόσμου και πρωτοφανή παλμό λόγω της παρουσίας του τότε πρωθυπουργού, Κωνσταντίνου Καραμανλή. Αντί ομιλίας εγκαινίων ο Κωνσταντίνος Καραμανλής απευθύνθηκε στους προσκεκλημένους και είπε: «Εγκαινιάζω την πρώτην μεταελευθερωτική περίοδον της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης». Μιάμιση ώρα πριν από τα εγκαίνια της 39ης ΔΕΘ ο πρωθυπουργός μιλούσε από το Μακεδονία Παλάς σε 300.000 κόσμο που τον αποθέωνε.

Σε αυτή την διοργάνωση το περίπτερο της Κύπρου, μετά τα θλιβερά γεγονότα, αποτέλεσε χώρο προσκυνήματος για τους Θεσσαλονικείς, ενώ από τα εκδοτήρια της ΔΕΘ πωλούνταν εισιτήρια για μεγάλη καλλιτεχνική εκδήλωση στο γήπεδο του ΠΑΟΚ υπέρ των θυμάτων της Κύπρου.

Δύο ημέρες μετά τα εγκαίνια της ΔΕΘ, στις 3 Σεπτεμβρίου, ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα και διακήρυξε τις αρχές του.

Σταθμός η 50η διοργάνωση

Το 1985 η 50η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης υπήρξε ένα κορυφαίο γεγονός στην ιστορία του θεσμού. Τυπικά γιατί οριοθέτησε τα 60 χρόνια από την ίδρυση της έκθεσης και τα 50 χρόνια λειτουργίας της, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου επετειακού γεγονότος, της συμπλήρωσης 2.300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, και ουσιαστικά γιατί με την μεγάλη επιτυχία της, πιστοποίησε τη ραγδαία άνοδο και την αυξημένη αποτελεσματικότητα της εταιρίας.

Ο αριθμός των επισκεπτών από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό έφτασε τους 1.270.468. Ανάμεσά τους, εκπρόσωποι αγοραστές 14 εργοστασίων της εταιρίας “IBM” Ευρώπης. Οι εκθέτες ήταν 3.488, εκ των οποίων οι Έλληνες 1.925 και οι ξένοι 1.523. Tο σύνολο των λειτουργικών εκθεσιακών χώρων που καλύφτηκαν ανήλθε σε 101.208 τμ. Στην 50η ΔΕΘ πήραν μέρος με κρατικά περίπτερα 18 χώρες, ενώ επισήμως συμμετείχαν ο ΟΗΕ, η ΕΟΚ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μετά τη διάσπαση

Το 1999 σημαδεύτηκε από ιστορικές αλλαγές για τον εθνικό εκθεσιακό φορέα. Η 64η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ήταν η πρώτη διοργάνωση μετά τη θεσμική μεταβολή της εταιρίας, βάσει της οποίας η HELEXPO-ΔΕΘ ΑΕ που είχε ιδρυθεί το 1977 διασπάσθηκε στις ΔΕΘ ΑΕ και Ελληνικές Εκθέσεις-HELEXPO ΑΕ.

Όμως αλλαγές υπήρξαν και σε επίπεδο υποδομών, αφού την χρονιά αυτή άλλαξε η όψη της έκθεσης με την κατασκευή των νέων πυλών. Η 64η διοργάνωση λειτούργησε με σύνολο εκθετών που ξεπέρασε τους 1.363 από την Ελλάδα και 36 ξένες χώρες, ενώ επίσημα συμμετείχαν 13 χώρες. Η έκθεση αναπτύχθηκε σε καθαρό εκθεσιακό χώρο 50.500 τμ. Στα εγκαίνια, ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης ανακοίνωσε την βούληση της ελληνικής πολιτείας για διοργάνωση της ΕΧΡΟ στη Θεσσαλονίκη.

Πηγή: Το λεύκωμα «75 Χρόνια Χ 15 Ημέρες» του γενικού διευθυντή της ΔΕΘ ΑΕ, δρ Κυριάκου Ποζρικίδη

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έντυπη έκδοση Thesstoday.gr, που κυκλοφόρησε με αφορμή την 84η ΔΕΘ και διανεμήθηκε δωρεάν

Μπορεί να σας ενδιαφέρει

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Για να ξέρετε: Την 1η Μαΐου 2018 θα ενημερώσουμε την Πολιτική απορρήτου και τους Όρους χρήσης, ώστε να είναι πιο σαφείς και να καλύπτουν τη νέα νομοθεσία περί προστασίας του απορρήτου στην Ευρώπη. Επιλέξτε Αποδοχή για να μας ενημερώσετε ότι συμφωνείτε με τις αλλαγές. Μάθετε περισσότερα.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο