Οι περίφημες εκκλησίες της Εγνατίας (ΦΩΤΟ)

Η οδός Εγνατία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κεντρικούς δρόμους στη Θεσσαλονίκη. Πολλοί την χαρακτηρίζουν ως λεωφόρο.

Επιμέλεια : Ναπολέων Παπαδόπουλος

Πάνω σε αυτόν τον οδικό άξονα “κρύβεται” πλούσια ιστορία καθώς υπάρχουν αρκετές μικρές αλλά και μεγάλες γραφικές εκκλησίες, οι οποίες δίνουν το στίγμα τους στο κέντρο της πόλης. Η ιστορία τους ξεκινά από τα βυζαντινά χρόνια και φτάνει έως και τα μέσα του 20ου αιώνα.

Παναγία Χαλκέων 

Η εκκλησία Παναγία των Χαλκέων είναι βυζαντινή εκκλησία, χτισμένη τον 11ο αιώνα, και βρίσκεται στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Η εκκλησία βρίσκεται στην Πλατεία Αρχαίας Αγοράς, βόρεια της Εγνατίας Οδού στο σημείο που διασταυρώνεται με την οδό Αριστοτέλους που οδηγεί στην Πλατεία Αριστοτέλους. Η αρχαιολογική τοποθεσία της ρωμαϊκής αγοράς της πόλης βρίσκεται βορειοανατολικά, και ονομάστηκε «Η Παρθένος των Χαλκουργών», επειδή η τοποθεσία της συνορεύει με την περιοχή όπου παραδοσιακά ζούσαν οι χαλκουργοί της πόλης.

 

Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή του ιδρυτή που βρίσκεται στο ανώφλι της δυτικής εισόδου, η εκκλησία χτίστηκε το 1028 από τον πρωτοσπαθάριο Χριστόφορο, κατεπάνω της Λομβαρδίας, και τη σύζυγο του Μαρία, τον γιο του Νικηφόρο και τις δυο του κόρες, την Άννα και την Κατάκαλη. Mε την άλωση της πόλης το 1430 από τους Οθωμανούς Τούρκους, η εκκλησία μετατράπηκε σε τζαμί που ονομαζόταν Καζανκιλάρ Καμί («Τζαμί των Καζανοεμπόρων»).

Παναγία Αχειροποίητος 

Επί 16 αιώνες διατηρεί την ίδια μορφή, ανέγγιχτη από το πέρασμα του χρόνου και τις παρεμβάσεις του ανθρώπου. Το κτίσμα του ιερού ναού της Παναγίας Αχειροποιήτου κατασκευάστηκε μεταξύ του 450 και του 475 μ.Χ. και θεωρείται μοναδικό σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο, καθώς από τότε μέχρι και σήμερα δεν έχει υποστεί αλλοιώσεις και σημαντικές καταστροφές. Ο ναός βρίσκεται στο κέντρο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης, στην οδό Αγίας Σοφίας 56, απέναντι από την πλατεία Μακεδονομάχων. Ο ναός της Παναγίας της Αχειροποιήτου ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα και υπερώα και κτίστηκε επάνω στα ερείπια ρωμαϊκών λουτρών, ίχνη των οποίων διατηρούνται μέχρι σήμερα στο βόρειο κλίτος.

Διακρίνεται για τα εξαιρετικής τέχνης ψηφιδωτά που σώζονται στα εσωράχια των τόξων των κιονοστοιχιών. Το όνομα Αχειροποίητος δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς δόθηκε στο ναό. Σύμφωνα με μαρτυρία του Κωνσταντίνου Αρμενόπουλου οφείλεται σε θαυματουργό εικόνα της Παναγίας του τύπου της δεομένης, η οποία φυλασσόταν στο ναό και η οποία συνδεόταν με θαυμαστή (αχειροποίητο) δημιουργία. Η ονομασία αυτή, εγγράφως, εμφανίζεται για πρώτη φορά στα 1320.Το 1345 μέσα στο ναό έλαβε χώρα η σφαγή των Ζηλωτών της Θεσσαλονίκης. Ο ναός της Αχειροποιήτου ήταν ο πρώτος ναός που μετατράπηκε σε τζαμί, μετά την άλωση της πόλης από τους οθωμανούς το 1430, επί Μουράτ του Β΄ με το όνομα «Εσκί τζουμά τζαμί».

Άγιος Αθανάσιος

Ο ναός του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται βόρεια και παράπλευρα της οδού Εγνατία και νοτιοανατολικά του ναού της Αχειροποιήτου. Ο ξυλόστεγος αυτός ναός είναι νεότερο κτίσμα, που κατασκευάστηκε το 1818 πάνω στα θεμέλια, πιθανά παλιότερου κτίσματος. Μέχρι το 1880 σώζονταν στην αυλή του ναού ερείπια αρχαίου κτίσματος, που πιθανά να ανήκουν σε προγενέστερο ναό. 

Ο αρχαίος ναός του Αγίου Αθανασίου το 1569, με συνοδική πράξη του που υπογράφει ο τότε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωάσαφ Αργυρόπουλος, αφιερώνεται με ολόκληρη την ακίνητη περιουσία του στη Μονή Βλατάδων. Ο ναός συντηρήθηκε και επισκευάσθηκε την τελευταία χρονική περίοδο και σήμερα αποτελεί ενοριακό ναό της περιοχής.

Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος

Ο Ναός του Σωτήρος είναι χριστιανικός βυζαντινός ναός που χρονολογείται στον 14ο αιώνα και βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Παλαιών Πατρών Γερμανού, ανάμεσα στον ναό της Παναγίας Γοργοεπηκόου και στον ναό της Υπαπαντής. Η ανέγερση του ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, βάσει ενός νομίσματος που βρέθηκε τοποθετημένο στον τρούλο, πραγματοποιήθηκε γύρω στο 1350. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο εσωτερικό της εκκλησίας, κάτω από το δάπεδο της βόρειας και της νότιας κόγχης, καθώς και στον νάρθηκα, αλλά και στον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου, εντοπίστηκαν τάφοι, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι αρχικά ήταν ταφικό μνημείο.

Στα χρόνια της τουρκοκρατίας είναι σίγουρο ότι το μνημείο δεν μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, προφανώς εξαιτίας των περιορισμένων του διαστάσεων. Ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ως ένα από τα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης.

Ναός της Υπαπαντής

Η εκκλησία της Υπαπαντής χτίστηκε το 1841 και βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, στη διασταύρωση της οδού Εγνατίας με την οδό Αγαπηνού, απέναντι από την Καμάρα και τον ναό της Παναγίας Δεξιάς. Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με γυναικωνίτη, ο οποίος ήταν κοινός σε δεκάδες εκκλησίες της Μακεδονίας στον 19ο αιώνα. Η εξωτερική όψη του τοίχου της ανατολικής πλευράς του κτιρίου είναι ιδιαίτερα προσεγμένη, με λαξευτούς λίθους που εναλλάσσονται με πλίνθους. Το ίδιο σύστημα απαντά και στο κάτω τμήμα των τοίχων της βόρειας και της νότιας πλευράς του μνημείου.

Επιπλέον, στον βόρειο τοίχο βρίσκονται εντοιχισμένα μαρμάρινα θραύσματα ρωμαϊκών και βυζαντινών γλυπτών, καθώς και κομμάτι μιας επιγραφής του 1272 που μνημονεύει έναν βυζαντινό αξιωματούχο. Στο εσωτερικό του οικοδομήματος δεν υπάρχουν κίονες μεταξύ των κλιτών, αλλά ξύλινοι πεσσοί. Ο ξύλινος γυναικωνίτης είναι πεταλόσχημος. Η ξυλόγλυπτη διακόσμηση του ναού χρονολογείται στον 19ο αιώνα.

Ναός της Παναγίας 

Η Παναγία Δέξια είναι ίσως από τους νεώτερους ναούς της Θεσσαλονίκης καθώς χτίστηκε το 1956 και βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την Αψίδα του Γαλερίου (Καμάρα), δίπλα από την σύγχρονη Εγνατία Οδό. Δεν διακατέχεται από τις ιστορικές και αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες που έχουν άλλοι ναοί της πόλης. Η Παναγία Δέξια ενσωματώνει υπέροχη Βυζαντινή αρχιτεκτονική παράλληλα με κάποιες πιο σύγχρονες νέο-κλασσικές επιρροές που συναντούνται και σε άλλους ελληνορθόδοξους ναούς.

Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές υποθέσεις και εικασίες σχετικά με την προέλευση του ονόματος του ναού. Η πιο ευρέως διαδεδομένη ωστόσο υποστηρίζει ότι το όνομα οφείλεται στην ιδιαίτερη φύση του εικονίσματος που φιλοξενείται εντός του. Σε αντίθεση με την μεγάλη πλειοψηφία των Βυζαντινών θρησκευτικών εικονισμάτων η Παναγία εδώ παρουσιάζεται να κρατάει τον Ιησού ως βρέφος στο Δεξί της χέρι αντί του αριστερού, κάτι που της έδωσε και την προσωνυμία «Δέξια».

 

 

 

 

 

Μπορεί να σας ενδιαφέρει

Για να ξέρετε: Την 1η Μαΐου 2018 θα ενημερώσουμε την Πολιτική απορρήτου και τους Όρους χρήσης, ώστε να είναι πιο σαφείς και να καλύπτουν τη νέα νομοθεσία περί προστασίας του απορρήτου στην Ευρώπη. Επιλέξτε Αποδοχή για να μας ενημερώσετε ότι συμφωνείτε με τις αλλαγές. Μάθετε περισσότερα.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο